สแกน 3 มิติ คืออะไร ใช้ทำอะไร และเลือกเครื่องอย่างไร
การสแกน 3 มิติ คือการเก็บรูปทรงของวัตถุจริงให้กลายเป็นไฟล์ 3 มิติ โดยฉายแสงที่มีรูปแบบลงบนวัตถุแล้วคำนวณระยะจากภาพที่กล้องรับกลับมา ไฟล์ที่ได้นำไปแก้ไข วัดขนาด หรือพิมพ์ 3 มิติต่อได้
หลักการทำงาน และเทคโนโลยีที่พบบ่อย
เครื่องสแกนที่ใช้กันทั่วไปแบ่งได้เป็นสามกลุ่มหลัก
- Structured light — ฉายลวดลายแสงลงบนวัตถุ แล้วดูการบิดของลวดลายเพื่อคำนวณรูปทรง ให้รายละเอียดสูง เหมาะกับชิ้นงานขนาดเล็กถึงกลาง
- Laser — ฉายเส้นเลเซอร์กวาดผ่านวัตถุ ทนแสงรอบข้างได้ดีกว่า เหมาะกับงานนอกสถานที่และชิ้นงานใหญ่
- Photogrammetry — ใช้ภาพถ่ายหลายสิบถึงหลายร้อยภาพมาคำนวณเป็นโมเดล ต้นทุนต่ำแต่ความแม่นยำต่ำกว่าและใช้เวลาประมวลผลนาน
เอาไปใช้ทำอะไรได้บ้าง
งานที่ลูกค้าใช้บ่อยที่สุดมีสี่กลุ่ม
- วิศวกรรมย้อนกลับ — ทำแบบของชิ้นส่วนเก่าที่ไม่มีไฟล์ CAD เพื่อผลิตใหม่หรือปรับปรุง
- ตรวจสอบคุณภาพ — เทียบชิ้นงานจริงกับแบบ เพื่อดูว่าคลาดเคลื่อนตรงไหน
- งานศิลป์และของสะสม — สแกนรูปปั้นหรือชิ้นงานปั้นมือเพื่อย่อขยายและทำซ้ำ
- งานบุคคลและการแพทย์เชิงทันตกรรม — สแกนรูปทรงเพื่อทำอุปกรณ์ที่พอดีกับแต่ละคน
เลือกเครื่องสแกนอย่างไร
ดูจากขนาดวัตถุและความแม่นยำที่งานต้องการเป็นหลัก
- ความแม่นยำ (accuracy) คือความคลาดเคลื่อนจากขนาดจริง ส่วนความละเอียด (resolution) คือระยะห่างระหว่างจุดที่เก็บได้ สองค่านี้คนละเรื่องกัน
- ชิ้นเล็กและต้องการรายละเอียดสูง ใช้เครื่องตั้งโต๊ะพร้อมแท่นหมุน
- ชิ้นใหญ่ รถยนต์ เฟอร์นิเจอร์ หรือคน ใช้เครื่องแบบมือถือ
- ดูซอฟต์แวร์ที่มากับเครื่องด้วย เพราะขั้นตอนต่อภาพและซ่อมพื้นผิวใช้เวลามากกว่าการสแกนเอง
ข้อจำกัดที่ควรรู้ก่อนซื้อ
พื้นผิวมันวาว สีดำสนิท และวัสดุโปร่งใสสะท้อนหรือดูดแสงจนเครื่องอ่านค่าไม่ได้ วิธีแก้มาตรฐานคือพ่นสเปรย์สำหรับงานสแกนซึ่งลบออกได้ภายหลัง
ไฟล์ที่ได้เป็นพื้นผิวสามเหลี่ยม ไม่ใช่แบบที่แก้พารามิเตอร์ได้ ถ้าต้องการแบบวิศวกรรมต้องนำไปเขียนใหม่ในโปรแกรม CAD
ชิ้นงานที่มีโพรงลึกหรือซอกที่แสงเข้าไม่ถึง จะสแกนไม่ครบ ต้องสแกนหลายมุมแล้วนำมาต่อกัน
คำถามที่พบบ่อย
สแกนแล้วพิมพ์ 3 มิติได้เลยไหม?
ได้ แต่ส่วนใหญ่ต้องปิดรูและปรับพื้นผิวเล็กน้อยในซอฟต์แวร์ก่อน เพราะไฟล์สแกนมักมีช่องว่างตรงบริเวณที่แสงเข้าไม่ถึง
ใช้มือถือสแกนแทนได้ไหม?
ได้ในระดับงานอ้างอิงรูปทรงหรือของสะสม แต่ความแม่นยำต่ำกว่าเครื่องสแกนเฉพาะทางมาก จึงไม่เหมาะกับงานที่ต้องวัดขนาด
เครื่องสแกนวัดขนาดได้แม่นแค่ไหน?
ขึ้นกับรุ่น ผู้ผลิตจะระบุค่าความแม่นยำไว้ในสเปก ควรเทียบค่านี้กับความคลาดเคลื่อนที่งานคุณยอมรับได้ก่อนตัดสินใจ
มีบริการสแกนให้ไหม?
สอบถามทีมงานที่สาขาได้ และเรารับพิมพ์ 3 มิติจากไฟล์ที่สแกนมาแล้วด้วย